Kerncijfers 2025
Elke dag gebruiken we tientallen consumentenproducten: van kleding, sieraden en cosmetica tot speelgoed, laders en kleine elektronica. Meestal gaat dat goed. Toch kwamen er in 2025 gemiddeld elke dag 600 mensen op de Spoedeisende Hulp door een ongeval met een product. Bij 1 op de 5 gevallen ging het daarbij om een persoon jonger dan 12 jaar
SEH-bezoeken per dag door een ongeval met een product*
daarvan betreft ernstig letsel
1 op de 5
slachtoffers is jonger dan 12 jaar
* Product = non-food items die je gebruikt in de privésfeer of in publieke ruimtes.
Steeds meer producten via goedkope webshops
Achter die cijfers gaat een markt schuil die de afgelopen jaren sterk is veranderd. Consumenten kopen steeds vaker producten via goedkope webshops van buiten de Europese Unie. Dat maakt online winkelen gemakkelijker en goedkoper dan ooit. Maar producten voldoen niet altijd aan de Europese veiligheidseisen, waardoor bijvoorbeeld brand-, verstikkings- of gezondheidsrisico's kunnen ontstaan.
Ook jongeren bestellen veel bij platforms als AliExpress, Shein en Temu. De gevolgen van een onveilig product kunnen groot zijn: van brandwonden en schadelijke stoffen tot rookinhalatie en ziekenhuisopname.
De uitdaging is dan ook: hoe zorgen we ervoor dat jongeren veiligheidsrisico's meewegen bij wat ze kopen én bij de manier waarop ze producten gebruiken?
Wat drijft het koopgedrag van jongeren?
Deze factoren spelen een rol
Om te begrijpen waarom jongeren bij goedkope webshops buiten de EU bestellen, onderzochten we wat hun keuzes beïnvloedt. Daaruit blijkt dat vooral drie factoren een rol spelen: prijs, gemak en sociale invloed.
Lage prijs
De prijs is de belangrijkste drijfveer. Omdat producten weinig kosten, is de drempel om iets te bestellen laag. Een miskoop wordt bovendien minder snel als probleem gezien: voor weinig geld kun je het immers gemakkelijk opnieuw proberen.
"Voor weinig geld heb je lekker veel dingen."
Gemak
Het grote aanbod, alles op één plek en het gemak waarmee je iets bestelt, stimuleren snelle en intuïtieve aankopen. Jongeren denken daardoor niet altijd uitgebreid na voordat ze iets kopen.
"Ik vond het er wel leuk uitzien en toen heb ik hem eigenlijk gewoon gekocht zonder erover na te denken."
Sociale normen
Ook vrienden, influencers, reviews en TikTok-video's beïnvloeden keuzes. Als veel anderen bij dezelfde webshops bestellen, voelt dat vertrouwd en normaal. Foto's en reviews geven bovendien een gevoel van zekerheid, terwijl ze vaak weinig zeggen over de veiligheid van een product.
De inzichten uit het onderzoek brachten we tot leven in een onderzoeksdocumentaire.
Veiligheid blijft buiten beeld
Veiligheid speelt tijdens het aankoopproces nauwelijks een rol. Jongeren kijken vooral naar de prijs, foto's en reviews en vragen zich af of een product goed werkt en lang meegaat. Ook eventuele risico's beoordelen ze vooral vanuit die praktische kant. Zo zijn ze bijvoorbeeld terughoudender met een goedkope laptopoplader als ze denken dat deze hun laptop kan beschadigen.
Minder zichtbare risico's
Minder zichtbare veiligheidsrisico's wegen veel minder mee. Denk aan schadelijke stoffen in cosmetica en sieraden of brandgevaar bij elektronica en accu's. Zulke risico's zijn moeilijker voor te stellen en worden daardoor minder snel meegenomen in de aankoopbeslissing.
Vals gevoel van veiligheid
Ook positieve reviews geven een gevoel van zekerheid, terwijl die meestal gaan over prijs, kwaliteit, levering of gebruik en weinig zeggen over veiligheid. Als jongeren er toch achter komen dat een product onveilig is, melden ze dat bovendien zelden. Daardoor blijft ook voor toezichthouders grotendeels onzichtbaar welke onveilige producten in omloop zijn.
Deelnemer documentaire:
"Als de mascara maar 90 cent kost en het werkt, en in de winkel 15 euro, dan weet ik het wel."
Veiligheidsoverwegingen tijdens gebruik
Veiligheidsrisico's spelen niet alleen bij de aankoop van producten. Ook tijdens het gebruik maken consumenten niet altijd de veiligste keuze. Onderzoek naar fietsaccu's en het laadgedrag van jongeren laat bijvoorbeeld zien dat accu's en apparaten regelmatig zonder toezicht of op ongeschikte plekken worden opgeladen.
Vooral bij jongeren is opladen zo'n dagelijkse routine geworden dat zij nauwelijks stilstaan bij mogelijke risico's. Ze weten vaak wel wat veiliger gedrag is, maar in de praktijk winnen gemak en gewoonte het regelmatig van die kennis.
Communicatie richting jongeren
Veilig productgebruik is voor jongeren vaak abstract. Risico's worden vaak pas zichtbaar als er iets misgaat. Daarom is het belangrijk om veiligheid concreet en herkenbaar te maken, juist op de momenten waarop jongeren keuzes maken. Vanuit die gedachte vertaalden we de inzichten uit ons onderzoek naar korte clips voor sociale media, met herkenbare situaties rond het kopen en gebruiken van producten. Geen lange waarschuwingen of abstracte regels, maar situaties uit het dagelijks leven die laten zien welke keuzes jongeren zelf kunnen maken.
Samen werken aan veiliger online kopen
Online kopen blijft aantrekkelijk. De uitdaging is niet om jongeren daarvan te weerhouden, maar om ervoor te zorgen dat zij veiligheid net zo vanzelfsprekend meewegen als prijs, gemak en reviews. Door samen te werken met onderzoekers, beleidsmakers, toezichthouders, platforms en professionals kunnen we bijdragen aan veiligere keuzes en zo productgerelateerd letsel helpen voorkomen.
Bekijk documentaire 'De prijs van goedkoop'
Meer weten?
De prijs van goedkoop: onderzoek naar online koopgedrag van jongeren | VeiligheidNL
Meer cijfers? Bekijk hier het LIS kerncijfers 2025 tabellenboek en verantwoording
Een deel van de beelden in dit hoofdstuk is gegenereerd of bewerkt met behulp van AI.